Του Αναστάσιου Λίμουρα Ψυχολόγος Καποδιστρικακού Πανεπιστημίου Αθηνών

Ο όρος άγχος προέρχεται από το ρήμα ἄγχω, που στην αρχαία ελληνική γλώσσα σημαίνει σφίγγω ή πνίγω. Καθιερώθηκε σαν επιστημονικός ψυχολογικός όρος το 1934 από τον Wolpe. (Wolpe, 1989) και μπήκε στην ψυχολογία όταν ο S. Freud (1894) περιέγραψε την αγχώδη νεύρωση ως σύνδρομο που πρέπει να διαχω­ρίζεται από τη νευρασθένεια. Καθιερώθηκε, όμως, ως ψυχολογικός όρος περίπου σαράντα χρόνια αρ­γότερα. Το 1950 ο R. May διαπίστωσε ότι η λέξη άγχος δεν περιλαμβανόταν καν στο ευρετήριο των ψυχολογικών βιβλίων ως το τέλος της δεκαετίας του ’30 – με εξαίρεση βέβαια τα δημοσιεύματα των ψυ­χαναλυτών.

Ο Freud θεωρούσε ότι το άγχος λειτουργεί ως σήμα κινδύνου και διακρίνεται πια στο αντικειμενικό άγχος (τρόμος) και στο νευ­ρωτικό άγχος, ανάλογα με το αν ο κίνδυνος προέρχεται από τον εξωτερικό κόσμο ή από εσωτερικές δονήσεις και ορμές (Freud, 1930). Ο) διάδοχοι του  Freud  πρότειναν με την πάροδο των χρόνων αρκετές μετατροπές των απόψεων του. π.χ. ο Μay (1950) χαρακτήριζε το άγχος σαν «την εντύπωση ότι τα στηρίγματα του ατόμου, που είναι βασικά για την ύπαρξη του ως προσωπικότητας, παραμερίζονται σε κάποιο βαθμό από μια απειλή». Ο Η. S. Sullivan (1953) ονόμασε άγχος κατάσταση έντασης που δημιουργείται από τη βίωση αποδοκιμασίας στις ανθρώπινες σχέσεις.

Σύμφωνα με τον αρκετά διαδομένο ορισμό, άγχος είναι το αυτόνομο, οργα­νωμένο σύνολο αντιδράσεων – που είναι χαρακτηρι­στικά διαφορετικό για κάθε οργανισμό – απέναντι στον ερεθισμό από κάποιο βλαπτικό αίτιο . Το σύνολο αυτό των αντιδράσεων αλλάζει από άτομο σε άτομο. Σαν βλαπτικό αίτιο θεωρείται μία εξωτερική δύναμη (π.χ. ηλεκτρικό ρεύμα), που προκαλεί τοπική βλάβη στους ιστούς, η οποία μπο­ρεί να γίνει αντιληπτή από το Εγώ, και, όταν είναι αρκετά δυνατή, μπορεί να προκαλέσει καταστροφή του ιστού. Η μη εξαρτημένη αντίδραση σε βλαπτικά ερεθίσματα έχει σε γενικές γραμμές τόσο κινητικές όσο και αυτόνομες παραμέτρους. Μη εξαρτημένες, αυτόνομες αντιδράσεις, όμοιες μ’ αυτές που δημιουργούν τα βλαπτικά ερεθίσματα, μπορεί να προκαλέσουν και άλλες δυνάμεις, π.χ. ακουστικά ερε­θίσματα μεγάλης έντασης ή καταστάσεις αντιφατι­κών ερεθισμάτων. Αυτές είναι καταστάσεις κατά τις οποίες ερεθίζονται ταυτόχρονα δυνατές ενεργητικές τάσεις, που είναι ασυμβίβαστες μεταξύ τους.

Οι μη εξαρτημένες αγχώδεις αντιδράσεις, μπορεί να συνδεθούν με «ουδέτερα» ερεθίσματα που επενεργούν στον οργανισμό περίπου την ίδια χρονική στιγμή. Η εξαρτημένη αγχώδης αντίδραση, που δημιουργείται μ’ αυτόν τον τρόπο, μοιάζει σε γενικές γραμμές με τις μη εξαρτημένες, αν και έχουν παρατηρηθεί κάποιες εξαιρέσεις 

     Μία κατάσταση που συνδέεται στενά και συγχέεται συχνά με το άγχος είναι η κατάθλιψη. Όμως αποτελούν διαφορετικές εμπειρίες. Στο άγχος υπάρχει ακόμα η προσπάθεια ομαλής εκτόνωσης, υπερνίκησης της ματαίωσης. Στην κατάθλιψη όμως, αντίθετα, το άτομο έχει εγκαταλείψει κάθε ελπίδα και έχει πάψει πια να κάνει οποιαδήποτε προσπάθεια. με οποιοδήποτε τρόπο, γίνεται χρόνιο και οπωσδήποτε ανώμαλο.(Yonkers et al., 2003, 2000).

άγχος είναι μια φυσιολογική σωματική και ψυχική αντίδραση, αναφέρεται σε ένα δυσάρεστο από τον οργανισμό συναίσθημα, που βιώνει το άτομο όταν βρίσκεται αντιμέτωπο σε μια απειλή η σε μια αίτηση για την αντιμετώπιση δύσκολων καταστάσεων, θέτοντας τον οργανισμό σε κατάσταση ετοιμότητας. Με αυτήν την έννοια το άγχος αποτελεί φυσιολογικό στοιχείο της αναπτυξιακής πορείας ενός οργανισμού.

   Το άγχος θεωρείται παθολογικό μόνο όταν δημιουργεί πρόβλημα στην καθημερινή λειτουργικότητα ή παραγωγικότητα του ατόμου, στην επίτευξη των στόχων που το ίδιο έχει θέσει καθώς και στην εύρυθμη ψυχοσωματική του λειτουργία. Όταν επομένως, γίνεται υπερβολικό σε ένταση και δυσανάλογο σε σχέση με το ερέθισμα που το προκαλεί, τότε πιθανόν αποτελεί ένδειξη κάποιας αγχώδους διαταραχής. Το επίμονο χρονικά άγχος χάνει το λειτουργικό του σκοπό και μετατρέπεται σε παράγοντα που εμποδίζει την ομαλή προσαρμογή του ατόμου. Αντί να προετοιμάζει τον οργανισμό για την αντιμετώπιση της δύσκολης κατάστασης, τον προτρέπει για την αποφυγή της. (Κάκουρος, Ε., & Μανιαδάκη, Κ., 2005).

Σύμφωνα με την Αμερικανική Ψυχιατρική Εταιρία, το άγχος είναι μια δυσάρεστη συναισθηματική κατάσταση που χαρακτηρίζεται από ένα έντονο αρνητικό συναίσθημα, από σωματικά συμπτώματα έντασης και από ανησυχία για το μέλλον. ( American Psychiatric Association, 1994).

O Mάνος (1988) ορίζει το άγχος ως μια δυσάρεστη συναισθηματική  κατάσταση  που περιλαμβάνει αισθήματα φόβου ή ακόμη και τρόμου σαν απάντηση σε κίνδυνο του οποίου η πηγή είναι σε μεγάλο βαθμό άγνωστη ή μη αναγνωρίσιμη. Προκαλεί διέγερση και εκδηλώνεται με ιδρώτα, ταχυκαρδία, τρόμο, επιτάχυνση της αναπνοής και γαστρεντερική δυσφορία. (Μάνος Ν., 1988).

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here