Σε έναν κόσμο όπου η μετεγχειρητική φροντίδα ταυτίζεται με φάρμακα, ενέσεις και ηρεμιστικά, μια απροσδόκητη δύναμη κερδίζει έδαφος στα χειρουργεία: η μουσική. Πρόσφατες επιστημονικές δημοσιεύσεις σε έγκριτα ιατρικά περιοδικά, όπως το BMJ Open και το Pain Management Nursing , αποκαλύπτουν πως η μουσικοθεραπεία μπορεί να μειώσει σημαντικά τον πόνο και το άγχος σε ασθενείς που αναρρώνουν μετά από ορθοπαιδικές επεμβάσεις.
Ασθενείς που άκουσαν μουσική πριν, κατά ή μετά την εγχείρηση ανέφεραν χαμηλότερα επίπεδα πόνου, μεγαλύτερη ψυχική ηρεμία και αυξημένη ικανοποίηση από τη νοσηλεία. Οι ερευνητές παρατήρησαν ακόμη μικρότερη ανάγκη για οπιοειδή φάρμακα, γεγονός που καθιστά τη μουσική ένα ασφαλές και αποτελεσματικό συμπλήρωμα στη φαρμακοθεραπεία.
Η μουσική φαίνεται να λειτουργεί σαν ένας φυσικός «ρυθμιστής» του πόνου και του στρες. Μέσα από τη ρύθμιση του αυτόνομου νευρικού συστήματος, τη μείωση των επιπέδων κορτιζόλης και την ενεργοποίηση νευροδιαβιβαστών όπως οι ενδορφίνες, μειώνει την ένταση του πόνου και προάγει μια αίσθηση χαλάρωσης και ελέγχου. Οι ασθενείς που άκουσαν μουσική πριν ή μετά την επέμβαση ανέφεραν ηπιότερο πόνο, λιγότερο άγχος και μεγαλύτερη ικανοποίηση από τη νοσηλεία τους, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις παρατηρήθηκε μειωμένη ανάγκη για αναλγητικά φάρμακα.
Ακόμη πιο εντυπωσιακά είναι τα ευρήματα για τους ηλικιωμένους ασθενείς μετά από ορθοπαιδικές επεμβάσεις, όπου η μουσική φάνηκε να μειώνει την πιθανότητα εμφάνισης μετεγχειρητικού παραληρήματος. Η απλή πράξη της ακρόασης αγαπημένων μελωδιών συνέβαλε στη διατήρηση της γνωστικής διαύγειας και στην ταχύτερη κινητοποίηση, στοιχεία που αποτελούν κρίσιμους παράγοντες για την αποφυγή επιπλοκών και την ταχεία αποκατάσταση.
Νέο κεφάλαιο στη μετεγχειρητική φροντίδα
Η ενσωμάτωση της μουσικοθεραπείας στα πρωτόκολλα Enhanced Recovery After Surgery (ERAS) αποτελεί μια πρωτοποριακή, χαμηλού κόστους παρέμβαση που βελτιώνει την εμπειρία νοσηλείας. Το σημαντικότερο όμως είναι ότι επαναφέρει τον ασθενή στο κέντρο της θεραπευτικής διαδικασίας: από παθητικό δέκτη ιατρικής φροντίδας, σε ενεργό συμμετέχοντα που συνδέεται με το σώμα και το συναίσθημά του μέσω της μουσικής.
Η μουσική δεν αντικαθιστά τη φαρμακευτική αναλγησία αλλά τη συμπληρώνει, καθιστώντας τον ασθενή πιο ήρεμο, συνεργάσιμο και ενεργό στην αποκατάστασή του. Η μετάβαση από την «καταστολή» στη «συνειδητή χαλάρωση» σηματοδοτεί μια νέα εποχή στη μετεγχειρητική φροντίδα: πιο ανθρώπινη, πιο βιωματική, πιο αποτελεσματική.
Πηγή:
Fu, VX, Jeekel, J., Van Lieshout, EMM, Van der Velde, D., Slegers, LJP, Haverlag, R., Haumann, J., Poley, MJ, Verhofstad, MHJ, & συνεργάτες MCHOPIN (2021). Επίδραση της μουσικής στην κλινική έκβαση μετά από επεμβάσεις κατάγματος ισχίου (MCHOPIN): πρωτόκολλο μελέτης μιας πολυκεντρικής τυχαιοποιημένης ελεγχόμενης δοκιμής. BMJ ανοιχτό, 11(12), e049706. https://doi.org/10.1136/bmjopen-2021-049706
Sibanda, A., Carnes, D., Visentin, D., & Cleary, M. (2019). Μια συστηματική ανασκόπηση της χρήσης μουσικών παρεμβάσεων για τη βελτίωση των αποτελεσμάτων σε ασθενείς που υποβάλλονται σε χειρουργική επέμβαση ισχίου ή γόνατος. Journal of advanced nursing, 75(3), 502–516. https://doi.org/10.1111/jan.13860
Laframboise-Otto, JM, Horodyski, M., Parvataneni, HK, & Horgas, AL (2021). Μια τυχαιοποιημένη ελεγχόμενη δοκιμή μουσικής για την ανακούφιση από τον πόνο μετά από χειρουργική επέμβαση αρθροπλαστικής. Νοσηλευτική διαχείρισης πόνου: επίσημο περιοδικό της Αμερικανικής Εταιρείας Νοσηλευτών Διαχείρισης Πόνου, 22(1), 86–93. https://doi.org/10.1016/j.pmn.2020.09.003
