Το άγχος είναι από τις πιο συχνές δυσκολίες της εποχής μας. Δεν εμφανίζεται πάντα με θόρυβο. Μερικές φορές είναι μια μόνιμη ένταση στο σώμα, μια σκέψη που δεν σταματά, μια ανησυχία που ακολουθεί τον άνθρωπο από το πρωί μέχρι το βράδυ. Για πολλούς, η βοήθεια δεν είναι εύκολα διαθέσιμη. Υπάρχουν λίστες αναμονής, κόστος, δισταγμός, έλλειψη χρόνου ή φόβος να μιλήσει κάποιος ανοιχτά για την ψυχική του υγεία. Μέσα σε αυτό το κενό, οι ψηφιακές εφαρμογές ψυχικής υγείας κερδίζουν όλο και περισσότερο ενδιαφέρον.
Μια νέα τυχαιοποιημένη μελέτη που δημοσιεύθηκε στο Journal of Affective Disorders εξέτασε αν μια εφαρμογή ψυχικής υγείας με τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να βοηθήσει άτομα με γενικευμένο άγχος. Τα αποτελέσματα είναι ενθαρρυντικά, αλλά χρειάζονται σωστή ερμηνεία.
Τι είναι η γενικευμένη αγχώδης διαταραχή;
Η γενικευμένη αγχώδης διαταραχή είναι μια κατάσταση όπου η ανησυχία γίνεται συχνή, επίμονη και δύσκολα ελεγχόμενη. Ο άνθρωπος μπορεί να ανησυχεί υπερβολικά για την υγεία, την εργασία, την οικογένεια, τα οικονομικά ή ακόμη και για καθημερινά θέματα. Συχνά συνοδεύεται από σωματικά συμπτώματα, όπως μυϊκή ένταση, κόπωση, δυσκολία στον ύπνο, ταχυκαρδίες, ευερεθιστότητα ή δυσκολία συγκέντρωσης. Πολύ συχνά το άγχος συνυπάρχει και με καταθλιπτικά συμπτώματα. Αυτό κάνει την καθημερινότητα ακόμη πιο δύσκολη και επηρεάζει την ποιότητα ζωής, την εργασία και τις σχέσεις.
Τι εξέτασε η μελέτη;
Η μελέτη αξιολόγησε μια εφαρμογή ψυχικής υγείας με τεχνητή νοημοσύνη, την PATH, σε άτομα με συμπτώματα γενικευμένου άγχους. Συνολικά συμμετείχαν 316 άτομα από το Ηνωμένο Βασίλειο, ηλικίας 19 έως 70 ετών. Οι συμμετέχοντες χωρίστηκαν τυχαία σε δύο ομάδες: η μία χρησιμοποίησε την εφαρμογή PATH και η άλλη είχε πρόσβαση σε ιστοσελίδα αυτοβοήθειας του NHS. Η εφαρμογή PATH παρείχε στρατηγικές βασισμένες σε επιστημονικές προσεγγίσεις, όπως η γνωσιακή συμπεριφορική θεραπεία, μαζί με εργαλεία συνομιλίας και διαδραστικές ασκήσεις. Οι ερευνητές μέτρησαν τα συμπτώματα άγχους με το GAD-7 και τα συμπτώματα κατάθλιψης με το PHQ-9 στην αρχή, στις 2 εβδομάδες, στις 8 εβδομάδες και στις 12 εβδομάδες.
Στις 2 εβδομάδες, η ομάδα που χρησιμοποίησε την εφαρμογή είχε σημαντικά χαμηλότερα σκορ άγχους και κατάθλιψης σε σύγκριση με την ομάδα ελέγχου. Με απλά λόγια, τα άτομα που χρησιμοποίησαν την εφαρμογή παρουσίασαν μεγαλύτερη βελτίωση στα συμπτώματά τους. Το ενδιαφέρον είναι ότι όσοι συνέχισαν να χρησιμοποιούν την εφαρμογή εμφάνισαν περαιτέρω βελτιώσεις στις 8 εβδομάδες, ενώ τα αποτελέσματα φαίνεται ότι διατηρήθηκαν και στις 12 εβδομάδες. Η μελέτη αναφέρει μέτρια έως μεγάλα μεγέθη επίδρασης τόσο για το άγχος όσο και για την κατάθλιψη. Αυτό δεν σημαίνει ότι η εφαρμογή θεραπεύει το άγχος. Σημαίνει όμως ότι μπορεί να αποτελέσει ένα χρήσιμο, εύκολα προσβάσιμο εργαλείο υποστήριξης, ειδικά για ανθρώπους που δυσκολεύονται να βρουν άμεσα βοήθεια.
Τεχνητή νοημοσύνη στην ψυχική υγεία: ευκαιρία ή κίνδυνος;
Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να κάνει τις εφαρμογές πιο διαδραστικές, πιο εξατομικευμένες και πιο άμεσες. Μπορεί να βοηθήσει τον χρήστη να αναγνωρίσει μοτίβα σκέψης, να κάνει ασκήσεις αυτοβοήθειας και να λαμβάνει υποστήριξη οποιαδήποτε ώρα της ημέρας. Όμως χρειάζεται προσοχή. Η ψυχική υγεία δεν είναι απλή συνομιλία με ένα πρόγραμμα. Υπάρχουν περιπτώσεις όπου απαιτείται ανθρώπινη αξιολόγηση, κλινική εμπειρία και άμεση παρέμβαση. Μια εφαρμογή δεν μπορεί να αντικαταστήσει την κρίση ενός ειδικού, ειδικά όταν υπάρχουν σοβαρά συμπτώματα, αυτοκτονικός ιδεασμός, βαριά κατάθλιψη, κρίσεις πανικού ή σύνθετο ψυχιατρικό ιστορικό. Η καλύτερη χρήση τέτοιων εργαλείων είναι ως συμπλήρωμα, όχι ως υποκατάστατο της θεραπείας.
Πότε πρέπει κάποιος να ζητήσει άμεσα βοήθεια;
Μια εφαρμογή μπορεί να βοηθήσει στην καθημερινή διαχείριση του άγχους, αλλά δεν είναι αρκετή σε όλες τις περιπτώσεις. Ο άνθρωπος πρέπει να ζητήσει άμεσα βοήθεια από επαγγελματία υγείας όταν υπάρχουν σκέψεις αυτοτραυματισμού ή αυτοκτονίας, το άγχος εμποδίζει βασικές καθημερινές λειτουργίες, υπάρχουν έντονες κρίσεις πανικού, υπάρχει σοβαρή αϋπνία, συνυπάρχει κατάχρηση αλκοόλ ή ουσιών, υπάρχει έντονη κατάθλιψη ή αίσθημα απελπισίας. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η ανθρώπινη επαφή και η κλινική αξιολόγηση είναι απαραίτητες.
Το πιο πιθανό είναι ότι το μέλλον δεν θα είναι «άνθρωπος ή τεχνητή νοημοσύνη». Θα είναι συνδυασμός. Ο ειδικός ψυχικής υγείας θα παραμένει κεντρικός. Η τεχνολογία μπορεί να λειτουργήσει υποστηρικτικά: να βοηθά στην παρακολούθηση συμπτωμάτων, στην εκπαίδευση του ασθενούς, στην εξάσκηση τεχνικών και στην ενίσχυση της συνέπειας. Για χώρες και συστήματα υγείας με περιορισμένη πρόσβαση σε υπηρεσίες ψυχικής υγείας, τέτοιες λύσεις μπορεί να μειώσουν μέρος του κενού. Όμως πρέπει να αξιολογούνται επιστημονικά, να προστατεύουν τα προσωπικά δεδομένα και να εφαρμόζονται με σαφή όρια. Για τον άνθρωπο που παλεύει με το άγχος, κάθε αξιόπιστο εργαλείο έχει σημασία. Αρκεί να χρησιμοποιείται με σωστή ενημέρωση, ρεαλιστικές προσδοκίες και, όταν χρειάζεται, με τη βοήθεια ειδικού.
Πηγή: Allen, A., Young, A. H., Jellesma, F. C., Vorobev, A., Ivanova, E., Babakov, N., Gisnarian, A., & Kannis-Dymand, L. (2026). An exploratory randomized controlled trial of an AI-enabled mental health intervention for generalized anxiety. Journal of affective disorders, 401, 121275. https://doi.org/10.1016/j.jad.2026.121275
